ADOLAY LATTENA TARIIENA 2003 kin--ashil

 

Mamema Kunama agara Ethiopia-Tigray la lajinabbu (hakittabbu miliki hainggommame) mikosimame (Waala Nihbi kin Shimelba) . Nnalle Kokkolata Manna Adolay Kornelios Osman te VKP=(Kunama sasa Mena= KSM)  mainama tagamoa Kunama kisha kodiesi hakittabbu mabusa kutuki ide komaldala ersasabbuna, lilabbuna, fulkudittabuna, sera kira kutu kiamabbuna hesuma tillasumoabbu ame KSMtte matumme. Kunama kobishiasi kabachimoa katakke ditta Kunama kodeasi sultata kailabbu mabusa nutuki nianni. Nna Adolay konia lattamma ekida. Maidabbu ketaua . Lakin Adolayma nna dedenaisi Kunama agaroa shutosso maiake ske dako agara ingkano? 

 

Part 2 

  ERKU NISSALE TAMANA OYNAMIYOKA.ARITOMUNA  DECEMBER 20 2003

Akoykeda uliya nafana sultata henabbu adunduweda kokotu kosama abukatena nissaliya komaldowa sultata bambarowa deya. Kunama tummadakin koytena nafowa kotalalina kalma dawmmena, dugula, afa kišakin šanki agara sasa nafasi lawamuna kalma koynamme, šamma galle kontasattenayela kunama haydana koybiša masa subbiddada kalmiyette sawsumakin ito gasumowano oromay sultata koniňňakin kofulkedabbu oyne agara udumala nissala nawski, ibac gosuma kittita kida kotimamowa iddimmeno, tamana Erkukodisu kunama tummada kitalalinasi keema, darma, funja, ňora uya tokomowa bubiya lawski, ibac gosuma kittitasi kunama tummada ambos kolakedabbu ňeliyabbuna kišammiya adabe ňelabbu šakiyatonki, jarimata šakata kofulke. Laga koňeriyanditta kofegedananno awra arta kogošammowa kos gosubbu inna halatena kontima fanakolle Erkukodisu kosoda kišima tabilowa innkes kinneno suma kokelossi inna šuttala kodoroma damanenabbu kosoda kišimowa Eritrea kunama bubiyasi lewes goske.

Erkukodisu kittita kasiya ka duuma ililikimma keta isamenni, ide isamena niyatowana kinamme, inanni. Mes kiyame okosiya bakatiya konti dowabbu kittita bušukudasi fen košima Hussen Yousuf buluke damana kotas kišima komitowa saniya komaldowa šilimanasi niyatomamme ka ellana tokkasunni, kasi bosunni.. Aysisi oyne kontima kalla inna bukunadena ayniye artidiyena šadiyowaye duguliyokowayeno mawlamale kišaya kunama agasala hella oytennima kišamossi makuki, (lawa sasakin femaki) falakiyala lakin massu mawlaki mador mawi mašike. Okekelano kokeliyesi E-mailbbu kasa masono niňin košimmende kebesiyam ibalkemma tama targanki, šakiyatala koluke. Hakowa iša komaki, ame baraňokesi kanatawaki, kunama agasala katawa kikokenki, šamma fanakela Hussen imin kišima mangelowaye kintina kokuki, follayn gonke. Inna kitakema Erku inna ke barenaye oratos kinolanasi inna derňamama tabilenabbu kosodake.

  1. Ekkenabbu article 110 išamala oyna ke salle  šuka fala Sale Felice masoki, amanabbu demokratale nišaki šofinunale (tolerate) kišaya “ innema inde opinion-article bbu website eňňolle kolamaki, masoke. Inna tela uya 29/11/2003. Olamme.
  2. Abarmabbu adagala kokosima elliddesina Saleta kosamemowa masame masoki, “Osamame, inne masam-maso gomakema dordiňňala kamalanabe adagokata kawlanabessa laweya makoludake maki tela uya 29/11/2003 masam maskoke. Kasowa yomma anabbuna, ame kasowa makoludama fanakala article abarmowa (112) kolake. Botatan dimowa innakin aňňada kosi?
  3. Inna sababenabbu amena kabarowana ililikimowaye šuka fala Internet bbu šinamake. Oyna kulabbu išama bubiya mekotulema abbara maynake.
  4. Ime (bariyoke) lattana šakiyatana kida atimowana anokata mikki ganki, ašik article 126 ta kolimowa weya inta. Iša ditta Erkukodisu fediyakin dada dana, urfa gura kitakemmowano šofis koski, kunamabbu kimalama kulabbu adabe ňelabbu (Araba, Inglisa, Dala) kosona hirotta šidawske. Inna sababenabbu Article 112 la derňaski, Erkukodisusi jarimatommowaye bubiyesi kasa kišoki, (tamana aši kokaliyoka) Salesi opinion article bbu website iňňala kolanasi masasake. Ide kotokoniya kalla olamme. Innakin anata Erkuna kalmiya bubiyabbu inna websitena matarebena, webmaster (sale) kišano co-writer (Pietro) kime kunama tummadalana, koybiša bacowalle minama lilika falule šuka fala kolamowa kalla šukiya falana, niyatiyana, karfanadiyowa bubiya kililikimabbu mawlanasi makossu femake.

II. Karfanadowa Nissala šadiya ayšino?:- Inna ke barename Erkukodisula minama lilika kekitta, mayditta, ide askama wabbu liida minamowa, Erku agastana guja hegewes kidoromakin galle bare šaske. Are lagala goddowana, Englisa ňela kiša koynamowa šillay kasarabbuna hakkadabbu tugun mišanata ganke. Lattiye bubiyela ime dimokrasiya manna kosamella kallabbu Erkukodisuda kokobabbuna, šukabbuna, kibac gosumossi wa ayokomabbu linki, baddiyala mišaki, yeymuna niyatabbu anda suňanke. Iša ditta Erku kišano kittita antate masulata koynamowana kotikkiyamowano fanakiyittala tugusunaňambe aykedi kišadowa kišammale kišaya gadiyowabbu Šabiyam itor kuwanowa tirida ellana kina kišimme. Iša ditta antatiyesi arta masasake, ide antatiyena isasake lakin otikanasi (botatakin) šomume. Erkukodisutte monumakin eneňa ešimette monumam mayda, Erkukodisu entiki, eybaki ewimakin nokošimmam maydan gonke otakeme. Erkukodisu koborkosaki, giteski, kokakaši kewimakin , ayšissa maydan gonke. Kososonowa koyname kosusan falule Innakin kokosasana bakata oynammowano oyne okasaro koloki, ayniyebbu oraton kosa gonke.

Karfanadiyowa nissala šadiye:-

1. Erkukodisusi kasibatonki, koniya šimatonki, seriya šimamumbbu obaleme kisasabbu innaken maminkeda kasarasina,

2. Okolikemowayesi are lagata kikanasi UNHCR si kišano laga sasa akumateta ašaremunasina,

3. Kittitossi (Erkusi) oraton mawlaki, bušukun mawlananda okkykome omin kokofal kowima tabilowa tillamunasina

4. Erku šiima nawn kontinasina, marbatiya hena kosisima kokanasi deya komalda.

5. Kotoroniya tagama kokobišinasi irawe kokoyše  kikanasina deya.

Inna fanakenalle Aminno osakolono?:- Inna fanakenalle kosa koloma sababe baresi deya.

  1. Erlasako (Alliance) fardala kokosima kittite 13 towayekin Erkukodisu aňňada suma ayibella kinake. Oyna ayšino dimale kišaya kasiya ka dimokrasi kišano kittitiya tummada goňňeski, gata bubiyabbu suňas gosuma kittita kišamowa deya. Inna ayibenassi somenki, wiya kokoba kisema kittite sosombolowayette kosano inna ke barenayette kokole gomme obal kosannimowa mali masake. Internetbbu šeban subbu itare gomuyana nyumadiyabbu kokoleki Erkutte websitowatte tummanki misana  gommowa košumburenasi sellana sudana atoda dawnki suňan gomme okosimowa imesina masasa mašike. Lakin ukunduguronki, oyne abaye niyata tillanke. Erkuna websitenatte minama tummada ayibella kallabbu konti ditta kotikabbu gadowa kowimma (miwimma) kande Erkutte saňayn musummowa ašimiya kotakemowano abbareda senna okoso košike. Oynabbu inna tummadenana ayibena košumburenasi sosombolowayebbu koluki, imeta haran kolike. Bariyebbu (Ekutte, Eritrean-Kunama.com yette) mitariba gomma kalmowa dogolan kolanasi inna fanakena kotawake, ide iša kišoke. Inna Šabiyana akodadiyena kalusiyena matareban deya.
  2. Abarma tama okitenalle Erku siyasatiyenna, diplomasiyenna , ide wamiyoka koybiša baškullabbu kiggas gosuma batafale Šabiyasi urfa bora kitamamowa imena (bariye) mitakke. Website ellasi website kolano kabara kišamowana 2001 la kokkolata mannette kofalimala wafagaton košike inna wafagatena aw gomatena kominimowa tela uya 6/08/2001 kobin kunama kiše kontasatte gadibabbu maleki mfaliman deya. Inna fardenalle kokela arte yimmo koddima kasa kokosona koya kasokenki, obin kokke. Kokalasi:-

a) Hussein Yousufte sultatala kallanke da kokekelake.

Kasiya:-  Sultatalale kallamana kišaya animaki bacowa maggan makosimeda diiba tumma summadala makatawaki baca fardala makosimette unuda ahandi komowayette momana kišaya (logically) eyša Husen adabana sultata damowa kassa gonkeda kasowa kosono

ba) No innale kišamma kišaya “eme gamma tabilowa bayanno oyna kukuno monkedala” kono innassina.

Kasiya:- Ye kittita aniňňe mahaberanda tufenki sella fanaka fetin mewlamowa ula numeki dorda fanedabbu kosodaki kofegeda tame okosiya tabiliyabbu galle satte kulabbu diiba tumma summadala kelebbu fardowa ibin kika aw ibayi kiwinowa deya tabilowa. Innakin degata gadowa kittita bušukudakin (coup deat) aňňada inannimano itowalle kokos kolutame bubiye nasanadabbu kobin kok košike. Inna kulabbuna konyumama datam koskemmo (ke ellokam kokela goskeditta lawetowa ke salleňňa kišamowa kotakema) Innassina

Kasiya:- Erkukodisu ke ellasi kintinowa kunama tummadala kinama lilikowakinna kalmiyakinna  šukiya falakinna fesuna kišamowabbu Husen Erkukodisusi na kišabessa eme mentima wowabbu mantimmowa metakena kogošake. Inna jarimatena kayšindiya bubiya komitowa imalamala Kunama agarellasi kosona dadale kišabbu Erku agastana komitowa intiki šas kolanan suya išana, išanni sumale kišaya eme mekokelamokasi šomaki vidio casette masamemme, komitowa sana kotada masomme mano “amena agara mosowakin wa aňňadabbu kantinasi makoludammen” košike. Komitowa kotas kimalama kulabbu hakowa oyneno mador mawino gos kišike, tama tokkan kokosso mawla makoke. Innalle kodana nekedam kosimowa pagine 22 da šuka falowa Erkukodisu ňerabbu kilattama numeki komitowa kowayesi kokelano asoma kasan deya. Kunama sasowa itakensi ditta ime (bariye) ukunaňa tema, mtaikanni, Erkukodisu bilanumeki Adolay iňeraken gonke. Gollan kokoski okofal kowinowakin okona woja kosimme.

Ca) Kokela numeki abbareda ella Erkukodisu kokkolata Mannam elema nekedana kos kutake. Inna ayšino dimale kišaya website kililikimabbu oyna fanakolle Kokkolata Manna Adolay udama kalla “ tamano ditta sellasi Erkuna website iňňa kinanama oynalle agasiňňala tagame olonnimasi tamiyabbu masasa gomake” sumala imena “emedem abiša keddiki ewladitta ame siyasata mawiki kosasa (Education) gatata limana” mmo gomaton mašike.. Tamma Erku kokobiyabbu kunama ňelabbu kilatama website kola kikomowa kulabbuna kittitowa tawdette sawnki, sultata aw agara koniyala kosimmowa kotalalimowana, ide inna fanakenalle laga sasa gufeda (National Conference) ta gad godimowana, Erkuna inna fardenalle arba taggima hosunasi sansala kobinno suňas gosumowa kotalalimowano kolugakin fenki, alemata kiše kasono makotul makoske oyne wiňňabbu kantima damena (modena) kišake.

Awra etetabbu Erku tawda kokoybame ňirfala koli dunkeda šod kawdana. Sultata kotikowana kokkofa kokalabbu kifo kinolamowano kekowa kontinasina, šomumme.

Abbaredina nekede

  1. Erkukodisula koynama lilika:- Erkukodisu unusi askamabbu limme baddala (šofis koski,) ikana fada koma anda gerbeban deya. Sosombolesi šofis koski, tammake aykosabessa inna ke barename abbaremumme. Inna kename ime uliya mitakemowa ditta kittita (Erku) imesi aykalli kitakebessa, kunama agaraki aykalli kitakebessa mitakemme. Inna sababenakin fenki, Erkukodisu (lewesuma ankatossi dekedella kallabbu kontiki) askamabbu linki, ašik kida atimata ganke. Ame akosasenke ditta kosasiya aw šibabiya targada dugule kotulowakin šanki, kunama agara sasowa sawara kontina kalma oynamme. Kosasiya sultatas takiya dugula nafala kotin kišamowa kišamma kišaya aňňada ellana koynamme.
  2. Šofida (tolerance) kililikimabbu:- Awriyala dimokrasiyasi anda alon mikidana lakin turgumiyana mitakema abbarowa kosimme. Bagana laweta (Opposing opinion) Erkukodisuta kono makkoybaki, kona badabbu mayama fanaka kosimme. Sosombolowaye (Hussen buluke) lawa kittita bušukumanke ditta (guduratabbu) gufed kafalida kos kišimme, okodaskessa ke kiyana matareba olanni. Inna lilikenassile bagana laweta (opposing opinion) munale kišaya aninaki nawdama kalla kosasiyakin kosasa kinamma agara takam anda. Imedem mele gomma lawetanda “Erkukodisu dictator, kunamesi saba kinola goske, Šabiyatte kotengeneki emesi keyana hesuma kišayana kunama kiša gosuma kande mesaneme, dugulaňe mesaneya kunama agasala komintam yonan’’ dowayele kosaya innaye bagana lawete numeki, jarimata taggima kosama sabbatasi dokina gujende falakala sokomamowa mitakena heske. Sosombolowaye komaldala Erkukodisula dimokrasiya kosimmen kokoski, “aši Erku
     dabbu alon kokidana subbiddadala kokoske.
    Mikormemale kišaya olliyebe andiyebessa imeta mikokelaya mayda..
  3. Kittita dorda bubiya kotakena niyatowa:- Sandasi somabbu kowalomowa kokala mowalomossi amekin šanki, olina kosimmedabbu baddalabbu kosaki, yeymunasi (dictate) darben gonke. Innakin danta kotika ( dictatorship) aňňada ay kosso? Inna fardenakin kosasa mitema abbaremake. Erku baškulla allokala numeki, ollena kokosimowa mitakena kogošake, mintimowa mintike, ide kulatana mintina bakatowa kosimowa abbaremuna kogošake. Erku agara udumala nissala nawski, suňas gosuman ditta kolliya kišammowa mitakki, ankatabbu mikosodamale kišaya mayda kišana. Bariyokena, sosomboleda derňamamowayena kosamma kišaya ay kunama Erku hellala kišamowa mitakena kogošake. Inna ke barename fogadakin kosasa koytenanda kobinowa wadiya. Šabiya kišano abayella maksabosuna kišaya oyna šaltutowaye kišamma kišaya Erku kurmunja ellana nawmunnima ekotatagu make. Erkusi naburki bušukun nawlanandowa tabarodamaki masasa gomake. Ay abayette (Šabiyatte kišano kelletta aňňadette) kotemaki Erku bagana suňanake suma kunama (ataka kišano techniciana kišano, Išammeno) kosasabbu ukundurosuma baddala kokana fada komowa oyna kantimokowa ula kišana. Kunama tummadala kalafosumasi kosola inamme Erkukodisu.

Kunama Mosowa itakena hemama nekede

  1. Mabusa itala kobaleme kililikimabbu:- Erkukodisusi ay kunamam itakemowa urfa tošimana šofidina kišamowa deya. Inna kantimenayende kotikabbu gamakessa “Ambrojo Bayoke” tamma ke sullumabbu agara agasala okoytenni. Mabinki, tabila matuki agarala sakamano oyne olle kokoske. Kanunam kosima hakke mabusa ita koske. Mabusa itam kosima hakke balam koske. Koňeriyekin kantinasi:-
  1. Adum Osman:- Inna baškullena siyasatabbu kollima nume, jarimatiyana siyasatette kotengenema nume. Koybiša baškulla (falule okoybamowa) adaba faneda lawski, fanaka angudesi kolli kosimala kisarno mabusa itakin išaki, hosbidalela sarenam makosso imirosso ankatab kabbaremaman deya. Koňeriya innokabbu lakasuma nume.
  2. Tarafomma sattowaye siyasatabbu kokkolliki minda arta fulkum makosso imiromme kosamowa Erku kunamanda damana bubiyasi sas kitakemossi inna kabarena lewes goske. Kunama kosamokossi numeki, ka kiša kosamokossi obalemowassi gogomame nume. Ide imirommossi dabbu jarimatine nume dowana kekitta. Fulkun mašima bubiya dokomentabbu kidiyette fayliyette okolli kokoske, tamana yoki intina hesumowa intina. Kunama agara mosowa itakenasi ditta innamesidabbu lewen gomammowana kotak kasona hemake.

Komaldala kotikabbu fanakakin fanakata milatta gomma latte uliya oraton mola gommowa kišamma kišaya Eritrea agaranda isala kosimossi komamajinni ide kunamiňňossi mimamajinni. Awra ňera uliyasi oratos kinolanowa ditta ikona woja kosimme, ide Erkukodisula borta woja kalla kofegeda kikonnimowa otakena kogošake. Erkukodisu šukiya falala ka antatellasi asarabbu kudanni, ide uliyabbu kasaronni. Kokkolata Manna (Adolay) kittita antata kišamowana kittitowa marosuma inne ke barename miňeramowakin anda aňňada.

  1. Ekkenabbu Erkukodisu galla kelida 1995 košike. Inna fanakenalle kokkolata Manna kittita dinakin šaski, mari-mara subbiddadala kos kišimme. Galla kelida 1998 la Diiba tumma summada ekkenala katawake. Dordiya faneda kallabbu galla kelida 2002 la ikaski, katawake. Katawamowa medaniya kinnake. Oynabbu tamata kittitossi galle aykalle kikki maros gosubessa ke adabe ňelabbu kawdaki oratod kanolamakinna kunamowa itak kolaššemowakin kosagama ella kosimme.
  2. Erkukodisu inna kenaye oloki sultatakin kagur kasamenaňanda laweta kinamme, ide sultatasi kimbima antatana kosimme. Imeke nume Erku baca fardala serkin gamune Are lagalabbu kišaki, išilabbu (remote controlabbu) kanadina koybiša baškulla kosimme. “Erku Nissala kikamma kunama ay taki kinama kišayana Erku kittitasi marosunimowa” ašib kodoroma nissala kišamowa otakemmale kišaya okosasana heske. Išamma kišaya Erku siyasata kitabowaye berkemuya oytena. Mitakemmossino ditta Erku ayiba ayokoma nume. Masa maliki kittita madoronanki darabenki okolo kowime wagiyala. Imekin kosasa koytekessa odanni. Daraben kenti dokam mayda.
  3. Erkukodisu laga dimokrasiya furdam buus gosumakin kosasa kite gosuma kittitan ditta ime odama jarimatowaye kikaki suňasuma kittita nume. Oynabbu kunama agara itakena hemamowa ka kida nawmaki agale akeda okedan dowa tabila kedusitta aw siyasata tabilitta kišamowa otakki, oynokabbu mikosodaya uliyan ditta ka ella kida metimannimowa mitakena niyatowa maynake. Erkukodisu antate šuka fala Erkukodisu kittita šuka falakin aňňada kosimme. Agale akeda okoda gos kina kedabbu kiida baya kinama antata maynamme ide innasi sarimana manimbina damana ellana maynamme ňerabbu kella kida netimana tabilowa lakin oykeda kišamowa koske. Taya bawsuna arkuba anokata gasuna. Ka šuka fala nawmaki mawadana fanakana niyatowana maynamme. Kiida atimana jarimata iša kaso gosubbu lakin maylella kallabbu antatella kida fallan kola gommowa ime otakemmiyabbu antatowa kida kotato gommowa deya. Šibaba (reasoning) dawda komalda kosa tarata ketuna, ide kosa ketaremana, kakoya data gasuma ka siyasata ka nume, išanni.

Lewen košima sanayta kodada kililikimabbu:- Galla kelida 2001 la kokkolata Manna Adolay are laga kikišimowa kokayya dada. Oyna fanakolle unu išoma kabaram koske, ime omin kosoma sana keddusana koske. Kokalasi Hakima fulkun košimowana odadima bubiya tamana wagiyala. Kokkolata Manna kišayana baadowakin (campaign) kidemala agasa kimitasi reportiya udumalabbu kišono tammata fayliyala koske. Oyna iwib gosubbu yaadabbu kosoma sadaytenna kittitata reporta kiminima antata ditta nyumadabbu kosodama kosimme. Inna sanayta lawenaye bubiye okobin košimowa Adolaysi uliya komemokabbu numeki, Kunama agara koybiša bacowa marosumossidabbu omin kosokeda kobinowa kodor kišike. Erkukodisu kišano kokkolata Manna Adolayna inna lilikenakin feski, hanna dittabbu kibin kik kišiman ditta tammake koda gosumanda deda damade awranda “babara itaňala ca niňkema uta kola aw jabida kaso”kesi amada taggimabbu matik gomake. Inna dankunenayekin ay maydi kakoludannino” memin kaso masi koneya Annakin keyte”dowakin šamaki lewemana laweta kosimme. Ame Kunamasi lawan kedan ditta ka iňallasi lawamunanda kobinowa mayna mašimme. Malabbu kodadimowakin diyadata unusi ordiyatos kišimowa taggima. Innana laňamamme, laňamanni. Kona sana maydowa wagiyala ankatiyette koske. Tama konti gosumenana hiriyabbu gontodiyette koske. Kekowa iša kimalama kulabbu kosullumananda kobinowa maynake. Amanabbu Šabiya abaya kišama bagana akodadiyata uga inna kokala fasunni. Inna lamatiyabbu komin gosuma suňada kišammowa kunamowa abbarala kutunasi kowwa mabin gomake. Komaldala Erku kišano kokkolata Manna Adolay adadidabbu are lagata telefona kiyana kotingirella kinamme. Kunama haydasiddabbu kibac gosumanditta sultatasi kimbima ka kosimmowa inna miskinenayesi na isasab otake?. Ay kunama ay wagila kosi sultata kotikakin bettisuma bubiya Erku iggas gosuma tabilowa keka kišamowa kitakenasi ankorada kobalana kogošowa kosimme. Tabila kekowa innanki kasiya kalabbu kotengeniya kossu kokki gan gommowaye basotine batafala komaldala iňňoka kišanowano. Inna ke barenaye koňerasi kobinki, Erkutte koborkosana kunama kosinanda amanidowa maynammansubbu išayana dangiras kiyame okosiya okekela kotakenasi majiya woykeda. Urfa lušale kosiya aňňadi dimowa (our difference) fanakiyasi falakiyala sokod kadoro. Marbata kišano kanuna waykekala lakadasi tamiyabbu dadadime. Ekkena abayiňňa taggimowa katada. Batti kasakiňňa tagame “kakossu”. Abarma kunamiňňasi haydowakin kafulu, košitiya lagata kakasi batti agasiňňala kosimowa “kakofale” Inna deya siyasata ka lilika. Erkukodisu Kunamellasi išab naya fanaski gawisuma kosimme, gawisuna kišayana tabiliya kinake kanuniya kinake, hiriya kinake. Inna Kunama bubiyam itakemana, kunama bubiyasi kosoma fanedana deya.

Tamana Erkukodisu Nissale Aritomuna!!